Artykuł 3
Każda osoba ma prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego.

Międzynarodowy pakt praw obywatelskich i politycznych
Artykuł 6
1. Każda osoba ludzka ma przyrodzone prawo do życia. Prawo to będzie chronione ustawa. Nikt nie może być arbitralnie pozbawiony życia.
2. W krajach, które nie zniosły kary śmierci, wyrok orzekający karę śmierci może być wydany jedynie za najpoważniejsze przestępstwa (...)

Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
Artykuł 2
1. Prawo każdej osoby do życia chronione jest ustawą. Nikt nie będzie umyślnie pozbawiony ży¬cia, z wyjątkiem przypadków wykonania sądowego wyroku skazującego za przestępstwa, za które ustawa przewiduje taką karę.
2. Pozbawienie życia nie będzie uznane za sprzeczne z niniejszym artykułem, jeżeli wynika ono z użycia siły, które jest absolutnie konieczne:

Drugi protokół fakultatywny do Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych w sprawie zniesienia kary śmierci
Artykuł 1
Wobec żadnej osoby znajdującej się w ramach jurysdykcji krajowej Państw-Stron niniejszego Protokołu Fakultatywnego nie wykona się kary śmierci.

Protokół szósty do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności dotyczący zniesienia kary śmierci
Artykuł 1
Kara śmieci będzie zniesiona. Nikt nie może być skazany na taką karę, ani nie może nastąpić jej wykonanie.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku
Artykuł 38
Rzeczpospolita Polska zapewnia każdemu człowiekowi prawną ochronę życia.

Pytania
1. Porównaj wyżej wymienione przepisy dotyczące prawnej ochrony życia człowieka.
2. Określ zakres tej ochrony.
3. Podaj, jakie wyjątki przewidują wyżej wymienione przepisy.

Akt końcowy Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie
Helsinki 1 VIII 1975 r.
(fragment)

I. Suwerenna równość, poszanowanie praw wynikających z suwerenności.
Państwa uczestniczące będą szanować suwerenną równość i indywidualność każdego z nich, jak również wszystkie prawa składające się na suwerenność i objęte nią; włączając w szczególności prawo każdego państwa do równości wobec prawa, integralności terytorialnej oraz wolności i niepodległości polityczne (...) również szanować prawo każdego z nich do swobodnego określania i rozwijania swego systemu politycznego, społecznego, gospodarczego i kulturalnego, jak również jego prawo do wydawania ustaw i rozporządzeń.
(...) W ramach prawa międzynarodowego wszystkie państwa uczestniczące mają równe prawa i obowiązki (...) szanować prawo każdego z nich do określania i kształtowania według swojego uznania jego stosunków z innymi państwami zgodnie z prawem międzynarodowym i w duchu niniejszej deklaracji. Uważają one, że ich granice mogą być modyfikowane zgodnie z prawem międzynarodowym środkami pokojowymi oraz na drodze porozumienia. Mają one również prawo do tego, by należeć lub nie należeć do organizacji międzynarodowych, być albo nie być stroną dwustronnych lub wielostronnych umów międzynarodowych, włączając w to prawo do tego, by być lub nie być stroną w międzynarodowych umowach sojuszniczych, mają one również prawo do neutralności.

II. Powstrzymywanie się od groźby użycia siły lub jej użycia.
Państwa uczestniczące będą powstrzymywać się w swych wzajemnych stosunkach, jak również w swych stosunkach międzynarodowych w ogóle, od groźby użycia siły lub jej użycia przeciw integralności terytorialnej lub niepodległości politycznej któregokolwiek państwa lub w jakikolwiek inny sposób  niezgodny z celami organizacji Narodów Zjednoczonych i a niniejszą deklaracją. Żadne względy nie mogą posłużyć jako usprawiedliwienie uciekania się do groźby użycia siły lub jej użycia wbrew niniejszej zasadzie (...)

III. Nienaruszalność granic.
Państwa uczestniczące uważają wzajemnie za nienaruszalne wszystkie granice każdego z nich, jak również granice wszystkich państw w Europie, i dlatego będą powstrzymywać się – teraz i w przyszłości – od zamachów na te granice (...) 
Zgodnie z tym będą również powstrzymywać się do zawładnięcia i uzurpacji części lub całości terytorium któregokolwiek z państw uczestniczących.

IV. Integralność terytorialna państwa.
Państwa uczestniczące będą szanować integralność terytorialną każdego z państw uczestniczących (...)
Zgodnie z tym będą się powstrzymywać od wszelkich działań niezgodnych z celami i zasadami Karty Narodów Zjednoczonych przeciwko integralności terytorialnej, niepodległości politycznej lub jedności któregokolwiek z państw uczestniczących, a w szczególności od wszelkich takich działań stanowiących groźbę użycia siły lub jej użycie.
Państwa członkowskie będą także powstrzymywać od czynienia terytorium któregokolwiek z nich przedmiotem okupacji wojskowej lub innych bezpośrednich lub pośrednich środków przymusu, podejmowanym wbrew prawu międzynarodowemu, albo przedmiotem nabycia przy użyciu takich środków lub pod groźbą ich użycia. Żadna taka okupacja lub nabycie nie będą uznane za legalne.

V. Pokojowe załatwieni sporów.
Państwa uczestniczące będą załatwiać spory wynikłe między nimi środkami pokojowymi w taki sposób, by międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo oraz sprawiedliwość nie zostały zagrożone.(...)
Będą one dążyć, w dobrej wierze i w duchu współpracy, do osiągnięcia szybkiego i słusznego rozwiązanie na podstawie prawa międzynarodowego.
W tym celu będą one posługiwać się takimi środkami, jak: rokowania, badania, pośrednictwo, postępowanie pojednawcze, arbitraż, postępowanie sądowe, lub innymi środkami pokojowymi według ich własnego wyboru, włączając w to wszelką procedurę załatwienia sporów, uzgodnioną przed powstaniem sporu, w którym są one stronami.
W razie niepowodzenia w osiąganiu i załatwianiu sporu przy pomocy któregokolwiek z wymienionego wyżej pokojowych środków, strony sporu będą w dalszym ciągu poszukiwać wzajemnie uzgodnionego sposobu pokojowego załatwienia sporu.
Państwa uczestniczące – strony sporu, jak również inne państwa uczestniczące, powstrzymują się od wszelkich działań, które mogłyby pogorszyć sytuację w takim stopniu, że zagrażałoby to utrzymaniu międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa i przez to utrudniało pokojowe załatwienie sporu.

VI. Nieingerencja w sprawy wewnętrzne.
Państwa uczestniczące będą powstrzymywać się od jakiejkolwiek ingerencji, bezpośredniej lub pośredniej, indywidualnej lub zbiorowej, w wewnętrzne lub zewnętrzne sprawy należące do zakresu wewnętrznej jurysdykcji innego państwa uczestniczącego, niezależnie od ich stosunków wzajemnych.
Zgodnie z tym będą one powstrzymywać się od jakiejkolwiek  formy ingerencji zbiorowej lub groźby takiej ingerencji przeciwko innemu państwu uczestniczącemu.
Będą one się powstrzymywać również, w każdych okolicznościach, od wywierania jakiegokolwiek militarnego lub politycznego, gospodarczego lub innego nacisku, zmierzającego do podporządkowania swym własnym interesom wykonywania przez inne państwo uczestniczące praw wynikających z jego suwerenności i w ten sposób zapewnienia sobie korzyści jakiegokolwiek rodzaju (...)

VII. Poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności, włączając w to wolność myśli, sumienia, religii lub przekonań.
Państwa uczestniczące będą szanować prawa człowieka i podstawowe wolności, włączając w to wolność myśli, sumienia, religii lub przekonań każdego, bez względu na różnicę rasy, płci, języka lub religii (...)
       
Pytania: