Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki
z 1787 r.
My, naród Stanów Zjednoczonych, celem utworzenia doskonalszego związku, ustanowienia sprawiedliwości, zabezpieczenia spokoju domowego, zawarowania wspólnej obrony, poparcia ogólnej pomyślności i zapewnienia błogosławieństwa wolności nam i naszej potomności, uchwalamy i ustanawiamy niniejszą Konstytucję dla Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Artykuł I
1. Cała władza ustawodawcza, niniejszym nadana, przyznana będzie kongresowi Stanów Zjednoczonych, który będzie się składał z senatu i izby przedstawicieli.2. Izba przedstawicieli ma się składać z członków, wybieranych co dwa lata przez ludność poszczególnych stanów, a wyborcy w każdym stanie będą mieli kwalifikacje wymagane dla wyborców najliczniejszej gałęzi danego stanu. (...)Artykuł II
Władza wykonawcza przyznana będzie prezydentowi Stanów Zjednoczonych Ameryki. Ma on piastować ten urząd przez lat 4, razem z wiceprezydentem, wybieranym na ten sam przeciąg czasu w sposób następujący:
Każdy stan ma powołać w sposób, jaki tegoż legislatura określi, liczbę elektorów równą liczbie senatorów i przedstawicieli, do jakiej tenże stan będzie uprawniony przez kongres (...)
2. Prezydent ma być naczelnym wodzem armii i floty Stanów Zjednoczonych (...)
Będzie miał władzę, za radą i zgodą senatu, zawierać traktaty, przy udziale dwóch trzecich obecnych senatorów; będzie wyznaczał za radą i zgodą senatu ambasadorów, innych publicznych ministrów, konsulów, sędziów sądu najwyższego i wszelkich innych urzędników Stanów Zjednoczonych, których mianowanie w inny sposób nie jest tutaj przewidziane, a które ma być ustanowione prawem (...)
3. Prezydent będzie od czasu do czasu udzielał kongresowi informacji o stanie Unii i polecał jego uwadze takie środki, jakie uzna za konieczne i odpowiednie (...)
Pytania:
1. Co według preambuły uznano za główne powody ogłoszenia konstytucji?
2. Na jakich zasadach oparty został ustrój państwa?
3. Wymień instytucje władzy, jakie wprowadziła konstytucja.
"Mein Kampf"
Adolf Hitler, 1925-1927
I [O rasie]
(...) Każde skrzyżowanie dwóch istot o niejednakowej wartości daje w rezultacie produkt pośredni pomiędzy wartością obojga rodziców. Oznacz to więc, że potomstwo będzie miało wyższe cechy aniżeli rasowo niższa połowa rasy rodzicielskiej, jednak nie dorównujące drugiej, rasowo wyższej połowie (...) Takie skojarzenie sprzeciwia się w ogóle woli natury, dążącej do uszlachetnienia stworzeń (...)
Jak mało natura życzy sobie kojarzenia jednostek słabych z silnymi, tak mniej jeszcze – stapiania się wyższej rasy z niższą (...)
Doświadczenia dziejowe dostarcza nam na to niezliczonych dowodów. Wskazuje ono z przerażającą wyrazistością, że przy każdym zmieszaniu krwi aryjskiej z krwią niższych narodów następstwem byłby koniec rasy wyższej jako pioniera kultury (...)
Mówiąc zwięźle, każde skrzyżowanie rasy daje w wyniku:
1. upadek poziomu wyższej rasy;
2. fizyczny i duchowy regres oraz związany z tym początek, chociaż powolnego, to jednak nieuniknionego, postępującego charłactwa (...)
II [O polityce zagranicznej Rzeszy]
My, narodowi socjaliści, przekreślamy (...) świadomie kierunek polityki zagranicznej naszej historii przedwojennej. Rozpoczniemy ją stąd, gdzie skończyła się ona przed sześcioma wiekami. Wstrzymujemy odwieczny pochód germański na południe i zachód Europy i kierujemy swój wzrok na tereny na wschodzie. Zamykamy ostatecznie przedwojenną politykę kolonialną i handlową i przechodzimy do polityki kontynentalnej jako polityki przyszłości. (...)
(...) naszym zdaniem, misją ruchu narodowosocjalistycznego jest doprowadzenie naszego własnego narodu do takiego politycznego poglądu, żeby spełnienie swego celu przyszłości nie upatrywał on w upajającym go na nowo pochodzie aleksandryjskim, lecz bardziej w skrzętnej pracy niemieckiego pługa, któremu ziemię winien przygotować miecz.
Pytania:
1. Jakie założenia rasizmu zawiera przytoczony tekst?
2. Scharakteryzuj koncepcję polityki zagranicznej narodowego socjalizmu.
3. Oceń argumenty Hitlera w kwestii wyższości pewnych ras nad innymi.
Konstytucja Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
z 5 XII 1936 r.
ROZDZIAŁ I Ustrój społeczny.
Artykuł 1. Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jest państwem robotników i chłopów.
Artykuł 2. Polityczną podstawę ZSRR stanowią Rady Delegatów Ludu Pracującego, które rozwinęły się i okrzepły w wyniku obalenia władz obszarników i kapitalistów i wywalczenia dyktatury proletariatu.
Artykuł 3. Cała władza w ZSRR należy do ludu pracującego miast i wsi w osobie Rad Delegatów Ludu Pracującego.
Artykuł 4. Ekonomiczną podstawę ZSRR stanowią socjalistyczny system gospodarczy i socjalistyczna własność narzędzi i środków produkcji (...)
Artykuł 12. Praca w ZSRR jest obowiązkiem i sprawą honoru każdego zdolnego do pracy obywatela stosownie do zasady : „Kto nie pracuje ten nie je”.
W ZSRR stosuje się zasadę socjalizmu „od każdego według jego zdolności, każdemu – według jego pracy".
ROZDZIAŁ II Ustrój państwowy.
Artykuł 13. ZSRR jest państwem związkowym stworzonym na podstawie dobrowolnego zjednoczenia Socjalistycznych Republik Radzieckich (...)
Artykuł 17. Każda republika związkowa zachowuje prawo swobodnego wystąpienia z ZSRR (...)
ROZDZIAŁ X Podstawowe prawa i obowiązki obywateli.
Artykuł 118. Obywatele ZSRR mają prawo do pracy.
Artykuł 119. Obywatele ZSRR mają prawo do wypoczynku.
Artykuł 120. Obywatele ZSRR mają prawo do materialnego zabezpieczenia na starość, jak również na wypadek choroby i utraty zdolności do pracy.
Artykuł 121. Obywatele ZSRR mają prawo do nauki.
Artykuł 122. Kobiecie w ZSRR przysługują równe z mężczyzną prawa we wszystkich dziedzinach życia (...)
Artykuł 124. W celu zapewnienia obywatelom wolności sumienia, Kościół w ZSRR jest oddzielony od państwa i szkoła od Kościoła. Wolność uprawiania kultów religijnych i wolność propagandy antyreligijnej przysługuje wszystkim obywatelom.
Artykuł 125. Zgodnie z interesami ludu pracującego i w celu umocnienia ustroju socjalistycznego prawo gwarantuje obywatelom ZSRR:
a) wolność słowa
b) wolność prasy
c) wolność zgromadzeń i wieców
d) wolność ulicznych pochodów i demonstracji (...)
Artykuł 130. Każdy obywatel ZSRR jest obowiązany przestrzegać Konstytucji ZSRR, wykonywać ustawy przestrzegać dyscypliny pracy, rzetelnie odnosić się do obowiązków społecznych szanować reguły socjalistycznego współżycia (...)
Pytania:
1. Na podstawie fragmentów konstytucji przedstaw ustrój społeczno-ekonomiczny ZSRR.
2. Porównaj jej postanowienia z podstawowymi prawami człowieka.
3. Jak sądzisz, co oznaczało umieszczenie w konstytucji zasad Artykułu 12?
